Verslag van de Bilderdijklezing 2017 - Het geheim van de klare lijn

Opening door de Haarlemse burgemeester Wienen

Vrijdag 15 december was in de St Bavo kerk op de grote markt in Haarlem de Bilderdijklezing, zie deze eerdere post. Deze lezingen worden georganiseerd ter ere van Willem Bilderijk, een Haarlems dichter, die ook tekende. In de lezing gaf Joost een voorproefje van wat ook in het boek gedaan wordt, namelijk de verbinding zoeken tussen tekenaars van vroeger en van nu, met als rode draad de klare lijn. Hier een video uit dit deel van de lezing.
Ook staat Joost natuurlijk stil bij zijn eigen tekeningen, zoals in dit filmpje over de tekening met de Vier Heemskinderen.
Op de Facebook pagina van wijlen Bilderdijk een aantal fotoreportages over de avond en de uitreiking van het eerste exemplaar van De Zingende Zaag deel 40, Het geheim van de klare lijn. In dat boek een gedicht van Ruud Douma, ook de presentator van de avond, over juist gebroken 'lijn'zaad, opgevouwen in een zakje met gebroken lijnzaad. Als je wilt weten hoe dat zit moet je het boek maar kopen.
Hieronder een klein voorproefje uit het boek en een pagina met de fotostrip met Swarte en Moormann bij Joost in de tuin, die Joost na de lezing ook ingelijst cadeau kreeg. In de strip wordt het geheim onthuld. Onderaan ook de pagina uit het Haarlems Dagblad met het interview met George Moormann.

Verslag uit Haarlems Dagblad 16-12-2017

Het geheim van de Klare Lijn

Ter gelegenheid van de Bilderdijklezing 2017 heeft uitgeverij De Zingende Zaag ook een nieuw boek gepubliceerd genaamd "Het geheim van de Klare Lijn". Het boek is al te bestellen, zie de bestelinstructies op bijgaande aankondiging.
In het boek natuurlijk Joost Swarte, maar ook andere tekenaars die de klare lijn hanteren. Binnenkort meer, als het boek binnen is.
De uitgeverij van de voormalige stadsdichter van Haarlem heeft al langer een connectie met Joost Swarte. Zo ontwierp Joost deze porseleinen 'houders' genaamd Roes voor de jubileum editie bij het 20-jarig bestaan van de uitgeverij.

NRC vergelijkt IKEA handleidingen met Klare Lijn van Joost Swarte

Paul Mijksenaar is een internationaal befaamd ontwerper van visuele informatie. Hij heeft onder andere de bewegwijzering op Schiphol ontworpen en heeft net als Swarte de studie Industrieel Ontwerpen in Eindhoven gevolgd. Sinds 2011 heeft de Paul Mijksenaar Stichting een tweejarige prijs uitgereikt die dit jaar toekomt aan de handleidingen van IKEA.
De stijl van deze handleidingen is volgens het NRC geheel conform de Klare Lijn van Hergé en Joost Swarte en IKEA heeft in 30 jaar tijd een soort visueel Esperanto opgeleverd, een beeldtaal die over de hele wereld begrepen wordt. Dat die handleidingen en eenvoud van het in elkaar zetten aan de basis staan van het succes van IKEA dat staat wel vast. En vanuit de tekenstijl zie ik die Klare Lijn ook wel. Maar die handleidingen hebben een stuk minder diepgang dan het werk van de genoemde tekenaars. Daarop loopt de vergelijking toch wel stuk wat mij betreft.

Joost draagt Bilderdijklezing 2017 voor op 15 december

Bijgewerkt 6-11-2017; 
Bij de 175ste sterfdag van Willem Bilderdijk in 2006 maakte Joost Swarte het logo voor de Bilderdijk stichting. De stichting is in het leven geroepen door toenmalig stadsdichter George Moormann en organiseert iedere twee jaar een Bilderdijklezing. Dit jaar wordt die lezing voorgedragen door Joost Swarte onder het thema 'Het geheim van de Klare Lijn'.
Na een kranslegging bij het graf van Bilderdijk wordt in de Janskerk 'Het geheim van de Klare Lijn' van uitgeverij De Zingende Zaag aan Joost Swarte uitgereikt. Op de website van de stichting nu deze folder, zie ook Twitter of Facebook.

Tentoonstelling in Basel 15-11-2014 tot 22-2--2015

Joost richt eind dit jaar een tentoonstelling in Basel in. In het Cartoonmuseum Basel zal werk van Joost te bezichtigen zijn vanaf 15 november tot 22 februari volgend jaar.

Maar ook nu zijn er al werken van Joost te zien in de tentoonstelling over de klare lijn die daar op dit moment draait. Te zien aan de foto's van de huidige expositie heeft Joost daar ook een lezing gegeven over het fenomeen klare lijn en waarom hij deze term in 1977 bedacht. Deze huidige tentoonstelling loopt nog tot 9 maart, alleen wel een eindje rijden vanuit Nederland.



Grotere kaart weergeven

13 juni in Turnhout; Fabrica Grafica Werkstätte

We kennen allemaal Klare Lijn tekenaars Joost Swarte en Ever Meulen, maar ken je ook Jan van der Veken? Onder zijn bedrijfsnaam Fabrica Grafica is hij initiator van een workshop in het kader van het Stripgidsfestival Turnhout 2015: de Fabrica Grafica Werkstätte. Het vind plaats op 13 juni in een huis ontworpen door architect Jozef Schellekens (1909-1963) in Turnhout dat je gerust onder de noemer Klare Lijn kunt vatten. De workshop staat in het teken van hun gezamenlijke passie voor architectuur en design. Er zullen een aantal stukken van alle drie te zien zijn en je kunt met ze spreken over die passie. De dag eindigt met een signeersessie.

Lezing ZinMaken in bibliotheek Haarlem op 27 juni

Volgende week zaterdag zal Joost een lezing geven in de ZinMaken reeks in de bibliotheek Haarlem op het Doelenplein. De reeks gaat over verhalen die juist niet in boeken staan, maar verteld moeten worden. Een aantal bekende Haarlemmers, waaronder nu dus Joost Swarte, worden geïnterviewd over de zin in hun levensverhaal. In het geval van Joost wordt het een verhaal over kijken, maken, verdwalen en dan vormgeven. 

De bieb is gewoon open, dus om anderen niet te storen met koptelefoon op. Hier reserveren. Het interview is van 14.00-15.00. Alleen heeft de bibliotheek wel de klare lijn opeens omgetoverd tot 'heldere lijn', maar dat Joost wel recht zetten. 

De Grote Boom 2022 is voor Joost Swarte

Afgelopen weekend kreeg Joost Swarte bij het stripfeest "Festival bd Boum" in Blois de meest prestigieuze, oeuvre prijs 'Le Grand Boum 2022'. 

De Nederlander wordt in dit artikel geroemd om zijn introductie van de klare lijn, zelfs in het Nederlands genoemd in het artikel. 

Volgens de woorden van de jury van bd Boum is Swarte geen striptekenaar, maar bouwkundige: “Als we deze briljante duizendpoot een kwalificatie zouden moeten geven, dan zou die van stedenbouwkundige meteen in ons opkomen. Joost Swarte is grappig, vrijgevig, geeft vorm en is ingenieur. Alles is gebouwd, uitgedacht".

(via een tip van YK. Tips over nieuws rond Swarte zijn altijd welkom via deze site)

Een stagiair, een oude MTV Bumper en geboortekaartjes gezocht

Deze keer geen nieuws, maar wel leuke onderwerpen, met dank aan Archief De Klare Lijn.

Ten eerste het blog van Loes van Gils over 4 weken stage op atelier Swarte, waarin ze werkte aan een serie tekeningen over de dag indeling van een eenzaam mannetje in 12 momenten in zwart wit. Hiernaast het resultaat.

Voor bekenden die een nieuwe spruit op de wereld zet tekent Joost graag een origineel geboortekaartje. In dit filmpje staan er al 16 op een rij, van 1982 tot en met 2010. Als jij er nog een kent / hebt kunnen aanvullingen via YouTube worden doorgegeven!


Als laatste een oude 'MTV bumper'. Een klein reclame filmpje dat gebruikt werd tussen MTV programma's in als middel om MTV als nieuw modern merk in de markt te zetten. Gebaseerd op de penibele situatie uit deze still van een film van Buster Keaton tekende Joost de basis voor deze animatie uit 1989.

Bij 3999 Humo's een terugblik, met ook Joost Swarte aan het woord

In Nederland komt de Veronica gids er het dichts bij in de buurt, want het Belgische Humo is veel meer dan alleen een radio en TV-gids. Serieuze journalisten komen met serieuze artikelen die zelfs ooit een minister tot ontslag dwong. De geschiedenis van het blad start in 1936 en is ondertussen deze week toe aan editie 3999. In het kader van die mijlpaal onder andere een quiz voor de grootste Humofiel en een terugblik met de meest memorabele Humo-figuranten, waartoe zij ook Joost Swarte toe rekenen.
In een kort interview vertelt Joost hoe hij in de jaren '80 en begin '90 veel voor het blad heeft getekend en zelfs een tijdje in Brussel woonde om dichter bij het vuur te zitten. Daarin ook de uitleg van bijgaande cover, hoewel de tekening natuurlijk zelf ook al veel uitlegt.
24 van de covers die Joost destijds maakte heeft Joost in de jaren '90 in 6 portfolio's van ieder 4 zeefdrukken apart uitgegeven. Bijgaande cover staat daar niet tussen, dus er zal zeker nog meer werk zijn dat in Humo stond van Joost. Ik heb daar wel naar gezocht, maar niet gevonden vooralsnog; een Humo archief op de eigen site ontbreekt, op Pinterest hebben ze vrij snel hun cover kanaal gestopt. Weet iemand dit covers overzicht te vinden?

Update 24-5; Bij het 3000-ste nummer maakte Joost deze tekening (met dank aan Galerie De Klare Lijn). En de horde naar de 4000-ste is dus gelukt ondertussen.

Ann Demeester kondigt tentoonstelling Joost Swarte aan op Nu te zien

Bij de NPO is de serie 'Nu te zien' een programmareeks met korte video's van 6-7 minuten waarin een museum directeur in een ander museum een bepaalde tentoonstelling introduceert.
In de uitzending van 9 oktober vertelt directeur Ann Demeester van het Haarlemse Frans Hals Museum over de tentoonstelling Overal van Haarlemmer Joost Swarte, in de Kunsthal in Rotterdam. Een leuke video, met uitleg bij sommige tekening door Demeester zoals die met de Klare Lijn, de Spiegel en het glas-in-lood raam in Arnhem. Zijn jullie al geweest?

Concertobooks catalogus met JoPo in MoNo XL

 

Later dit jaar komt het vervolg op de CD "Jopo in Mono" van Fay Lovski uit, nu "JoPo in MoNo XL" geheten. Het wordt geen CD maar weer een extra ouderwetse vinylplaat, een dubbelalbum zelfs. Wederom wordt het album voorzien van allerlei illustraties van Joost Swarte en met de extra ruimte van de grotere platen wordt dat vast weer heel mooi, zoals recent ook met de plaat van Gallowstreet

Het nieuwe album wordt aangekondigd in de catalogus van het Amsterdamse Concertobooks

 "Fay Lovsky’s fijne nieuwe Jopo-songs zijn wederom voorzien van prachtige illustraties door Joost Swarte, de meester van de klare lijn. Hoe gaat het na al die jaren met Jopo? JoPo in MoNo XL gaat verder waar het eerste Jopo album, JoPo in MoNo eindigde. Het plaat- en boekwerk van dit illustere duo bevat zowel JoPo in MoNo als JoPo XL."

De catalogus van deze stripboekenuitgeverij is een zusje van Concerto Records, vandaar de link met de muziek. De voorkant van de catalogus zien jullie hierboven met Jopo de Pojo die naar XL muziek aan het luisteren is. De hele catalogus van Concertobooks is hier te bekijken of hier als pdf te downloaden

Die oude CD Jopo in Mono uit 1996 is hier nog te beluisteren via Spotify, op fysieke CD is hij vrijwel uitverkocht.

Kleurwedstrijd bij See All This

Ook in het kader van 50 jaar Joost Swarte is er nu een kleurwedstrijd bij het magazine See All This uit Haarlem. Eerder tekende Joost daar de ramen al eens vol.

Het is een echte Joost Swarte geworden: getekend met een heldere ‘klare lijn’, een typisch gelaagd perspectief en een heus droste-effect. Een cover waarop van alles te ontdekken valt: op de voorgrond Keith Haring die op een ladder staat en zijn graffitifiguren tekent, daarnaast zit Joost Swarte aan zijn tekentafel en links ervan een stilleven met boeken, een verwijzing naar Ali Smith. In de aangrenzende ruimte danst een Nana-sculptuur van Niki de Saint Phalle. En door het venster erachter zien we een vijver met waterlelies en Claude Monet die toekijkt vanuit het Gemeentemuseum in Den Haag.

Koop het herfstnummer van See All This magazine in de betere boekhandel of museumwinkel of hier online en start met inkleuren! De winnaar wordt bepaald door het enige jurylid, Joost Swarte zelf, en krijgt naast eeuwige roem een Bruynzeel deluxe tekenset

Joost met Daan Botlek bij Pakhuis de Zwijger

Zoals eerder aangekondigd was Joost afgelopen woensdag in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Het eerste uur gaf Joost een eigen presentatie. Over mensen die hem inspireren. Uitvinders als Gabriel Voisin (o.a. vliegtuig en auto's), Robert J. Lang (origami expert), Powel Crosley (radioquiz en ook auto's), Art Fry (Post It's) en Paul Hefting (postzegels). En over zijn eigen werk en aanpak, zoals voor The New Yorker. En hoewel moderator Jörgen Tjon a Fong in zijn introductie zocht naar een titel geeft Joost later aan dat hij het niet zo heeft met etiketten op zijn werk. Dat bekrachtigde hij vervolgens met allerlei andere vormen in zijn werk en dat van andere tekenaars en kunstenaars.

Na zijn introductie draaide de avond om het werk van Daan Botlek. Joost kwam via een van de mensen die bij hem op het atelier werkt met Daan in aanraking en vroeg hem vast een van de proef of fake covers voor Scratches te maken. Vanavond ontmoeten ze elkaar voor het eerst in levende lijven en bespreken ze hoe het werk van Daan aan alle 6 kenmerken van De Klare Lijn voldoet. Schilderen is voor hem meer een ingrediënt van het eindproduct; een foto, en niet het kunstwerk zelf. Veel schilderingen en tekeningen zijn namelijk op of van vergankelijk materiaal. Daan vertelt hoe de ontwikkeling in zijn werk is gegroeid en de invloed van Escher.

Op de laatste vraag over een droom project voor de komende vijf jaar hintte Joost naar de mogelijkheid voor een vervolg strip op pakjes sigaretten, maar gezien de huidige tijdsgeest en anti rookbeleid zal het zijn andere droom worden, gewoon weer een strip maken.

De hele avond is opgenomen en hier terug te zien;


Dutch Masters #1: Joost Swarte ontmoet Daan Botlek from Pakhuis de Zwijger on Vimeo.

Een ode aan de Beugel Chair

In de Elle Decoration, met dank aan Blendle, heeft Renske Schriemer een ode geschreven aan zowel Rietveld en zijn Beugelstoel, als aan de Klare Lijn van Joost Swarte.
Enerzijds wordt een stukje historie verteld over deze stoel met maar 3 onderdelen, die in de tekening van Joost door 3 Rietveld's in elkaar wordt gezet. Tegenwoordig wordt de stoel met 3D geprinte zitting geproduceerd door Cassina in Italië. Niet zomaar een meubelmaker, maar één die vergeten historische ontwerpen weer in de schijnwerpers zet en er een eigen museum op na houdt.
Anderzijds vertelt ze hoe het kan dat de artistiek directeur van Cassina, Gianluca Armento, op een dag bij Joost in Haarlem zat om het plan voor deze tekening te bespreken. Dat startte met een oude affiche van Joost uit de jaren 70 voor een stripwinkel in Genève. En het eindigde in deze nieuwe tekening/zeefdruk van Joost, waarover in mei al dit stond. Aangezien ik in de jaren 70 nog amper geboren was ontbreekt dat affiche in mijn collectie. Misschien gaat het over deze tekening, hier op een plastic tasje, maar misschien dat iemand een beter idee heeft?

Twee nieuwe video's Joost Swarte verzameling

Archief De Klare Lijn heeft twee nieuwe video's gemaakt met het verzamelde werk van Joost.

Een heel speciaal over de erepenningen die Joost in de loop der tijd heeft ontworpen voor zijn eigen gemeente Haarlem, voor bijvoorbeeld oud burgemeesters Elizabeth Schmidt en Jaap Pop en Boudewijn de Groot.



De tweede toont een grote collectie textiel, met name t-shirts maar ook tassen en zelfs stropdassen, met een ontwerp van Joost. Van Bevrijdingspop, de helaas al lang gesloten stripspeciaalzaak De Jacobijn uit de Jacobijnenstraat, muziekwinkel Tipitina, de Toneelschuur en de nieuwste van Revert 95

Joost Swarte in Nérac op de Chaland bijeenkomst

Dit weekend was Joost in Frankrijk, in het kleine
dorpje Nérac in de buurt van Bordeaux. Hier groeide tekenaar Yves Chaland op, een van de grondleggers van de Atoomstijl, ook een term bedacht door Joost Swarte. Sinds 2008 worden in dit dorp ieder jaar 'Les Rencontres Chaland' georganiseerd om de in 1990 overleden tekenaar te herdenken. Joost gaf zaterdag een lezing over de 'vergeten tekenaars van de klare lijn', zoals Gluyas Williams, die deze 'Mother's Day' tekende. Op dit stripfestival waren natuurlijk ook nog vele andere tekenaars te gast, zoals te zien in de aankondiging. Onder andere was daar Francois Olislaeger, die deze Jopo/Joost tekende.

Update 5-10; de gehele lezing is op Youtube te zien.

Een Joost Swarte erepenning voor scheidend burgemeester Bernt Schneiders

Still uit video Foto Ad Schaap

Vorige week 1 september 2016 nam Bernt Schneiders afscheid als burgervader van de gemeente Haarlem tijdens een flink gala in de grote zaal van de Philharmonie. Een video samenvatting hiervan door Foto Ad Schaap, met al na 1 minuut de uitreiking van de erepenning die Joost Swarte voor hem ontwierp. Bernt was 10 jaar burgemeester en heeft die tijd in eigen stijl de stad bestuurt. De ambtsketting symboliseert de verbinding die hij vaak tot stand heeft gebracht. Dat deed hij fietsend door de stad op weg naar vele afspraken met een sjaal van zang en muziek, wat hij graag zelf maakte. Op de still zijn, naast het historische wapen van Haarlem in het midden, ook rechts dan ook de bovenkant van zijn eigen basgitaar te zien. Bovenin het luisterend oor dat hij vaak was, maar daartegenover onderin ook de voorzittershamer die hij strak kon hanteren. Links het op zijn gat liggende Bloemendaal waar hij nog even waarnemend burgemeester is. De tulp die uit de B groeit, is een ander afscheidscadeau van de avond, een tulp vernoemd naar hemzelf.
Hieronder een compilatie van Archief De Klare Lijn met eerdere erepenningen voor Haarlemmers die Joost sinds 1994 maakte, toen voor het afscheid van wijlen burgemeerster Elizabeth Schmitz.

Swarte in de Nederlandse illustratie podcast #59

Illustratrice Irene Cecile heeft ook een podcast serie met andere illustratoren. In aflevering 59 interviewt ze ruim een uur lang Joost Swarte. We horen onder andere dat Joost een nieuwe versie van de Quotation Mark bril heeft ontworpen die binnenkort uitkomt.

Irene schrijft zelf: "We hebben het over hoe een illustrator komt tot het ontwerpen van gebouwen en een bril, wat de gemene deler is van al zijn werken, over hoe hij tot zijn klare lijn stijl gekomen is, hoe hij altijd bedenkt hoe de lezer of gebruiker zijn werk zal zien, hoe hij begint te werken als hij een opdracht krijgt (en zo regelmatig iets anders maakt dan wat aanvankelijk gevraagd werd), timmermansperspectief en het tekenen zelf (zijn materialen en werkwijze).

Ook hebben we het over zijn inkomen, wat The New Yorker voor een omslag betaalt, hoe hij bij opdrachten met een klein budget tóch zorgt voor wat extra inkomen, ondernemen, Facebook en boodschappenbriefjes."

 

94 jaar geleden verscheen de eerste Kuifje

Voor deze 'verjaardag' van Kuifje werd Joost Swarte gevraagd om commentaar te geven bij NPO radio 1 bij het programma Terug naar Toen in Villa VdB. Uiteraard nog eens een toelichting op het ontstaan van de term De Klare Lijn en over hoe Hergé van entertainer tot auteur groeide. Een leuk fragment van een kleine 8 minuten uit het programma om terug te luisteren en zien.