Wat hoogtepunten uit het interview met Nop Maas over Nescio

Een verslag van een avond in Atheneum Boekhandel Haarlem waarin literatuurhistoricus Nop Maas een hele serie scherpe vragen op Joost wist af te vuren.

Zo'n boek illustreren begint gewoon met iets heel simpels eigenlijk, eerst eens lezen. Om de tekst vervolgens in Swarte teken 'taal' een kloppend geheel te laten worden neemt Joost graag de hele vormgeving voor zijn rekening. Zo sprak hij deze avond niet alleen over wat de illustraties vertellen, maar ook over het verschil in aanpak bij ieder van de inmiddels vier geïllustreerde werken van Nescio (uitspreken als [nessio] zo vertelt Maas). In zijn gekozen aanpak zitten veel meer vrijheden dan bij het letterlijk verstrippen van een boek, zoals Dick Matena met De Avonden deze nieuwe vorm op de kaart heeft gezet. Dat verstrippen zal Joost niet snel doen.

Mene Tekel; gewogen en te licht
bevonden

De Uitvreter gaat over Japi die eigenlijk om het leven heen draait in een pirouette en uiteindelijk zelfmoord pleegt. Daarom werd dit boekje een flipper boekje waarin Japi over de bladzijdes heen een rondje draait en uiteindelijk neer valt. Zijn ontwerpen zijn getoetst bij Nescio kenners Lieneke Frerichs en wijlen Enno Endt. En hoewel zij misschien liever Kurt Löb als illustrator hadden gehad, was Joost zijn aanpak gelukkig ook goed.

De eerste drie boeken zijn complete verhalen, daar waar Mene Tekel een verzameling korte verhalen bevat. Daarom nu weer een andere vormgeving waarin voor, na en waar mogelijk in het verhaal een illustratie werd gemaakt. Veel meer dan in de eerdere boeken dus, 24 deze keer. Per tekening van ongeveer een dag werk en maar 1/3 effectieve teken tijd per week heeft het zo'n 3 maanden gekost om dit boekje te illustreren en vorm te geven.

De typografie als onderdeel van die vormgeving heeft ook flink wat aandacht gekregen. Naast het bijzondere lettertype Bodoni zijn de titel van de verhalen door Joost zelf ontworpen. Op de foto's het papier met de originele getekende en met kroontjespen geïnkte letters. Daarbij gaat veel tijd zitten in het vinden van de juiste
 vlakvulling om niet te grote witte vlekken te laten ontstaan. De A na een L is volgens Joost de moeilijkste combinatie en vandaar dat de L van Een Lange Dag een heel kort liggend streepje heeft.

Joost had veel originele schetsen en tekeningen meegenomen om onder andere te kunnen vertellen over het ontstaan van een goede tekening. Zo zie je op de foto 4 schetsen van Sam die steeds iets strakker worden. Omdat rechtshandigen een afwijking in perspectief kunnen hebben trekt Joost de tekening ook in spiegelbeeld over om zo die oneffenheden glad te strijken.

Hoewel er flink wat tijd gaat zitten in de details van iedere tekening gaat er soms wel eens iets mis. Zo vond Nop dat de 'agent met stok' op pagina 26 toch beter een wapenstok dan wandelstok in zijn hand kon hebben. Toch zijn de meeste tekeningen zorgvuldig uitgedacht met veel historisch besef, zoals de kar met doodskisten die "in de kruk van z'n handkar" werd getrokken.

De avond eindigde met een kleine voordracht door Nop uit Een lange dag "In den laten middag zaten we aan den driesprong in Overveen achter onze borreltjes,..." Een borreltje kan op die plek na al die jaren nog steeds.

Interview door Nop Maas bij te wonen op 10 juni

Het zijn drukke tijden met zo'n nieuwe uitgave van Nescio. Zo kun je na de signeersessie bij H. de Vries Boeken op woensdag 10 juni om 19.30 aanwezig zijn bij een interview door literatuurhistoricus Nop Maas bij Atheneum Boekhandel, ook in Haarlem. Naast dat Nop Maas de 3-delige biografie van Gerard Reve schreef, komt van zijn hand ook de uitgave 'de archeologie van het Nederlandse stripverhaal'. De combinatie van een oud schrijver als Nescio en de tekeningen van Swarte zal voor Maas voldoende stof tot goede vragen voor het interview opleveren neem ik aan. Entree 5 euro.

"Ons hoofd is rond om onze gedachten de gelegenheid te geven van richting te veranderen"

Bavink en Lien, met vierkant en rond hoofd

En dat in tegenstelling tot sommige personen met vierkante hoofden, die zijn een stuk rechtlijniger.
De titel van dit bericht is een citaat van Francis Picabia dat Joost aanhaalt in een interview met het Leesplein van De Bibliotheek. Het interview gaat dus over Mene Tekel en de eerdere werken van Nescio die Joost illustreerde. Een leuk interview waarin het oude lettertype Bodoni langs komt, dat Joost gebruikte om de hele vormgeving kloppend te maken. Ook dit speciale idee van Nescio is de herhaling waard; "Register van alle nuttelooze zaken die afgeschaft moesten worden". Heel herkenbaar en iedereen zou, privé en op het werk, wel wat meer regeltjes in dat register mogen bijschrijven.

Het Bodoni lettertype

Het lezen en kijken waard dus weer dit nieuwe boek.

Meet & Greet Joost Swarte bij de Vries Boeken in Haarlem op 6 juni

Op 6 juni vanaf een uur of 15.00 zal Joost bij H. de Vries Boeken in Haarlem zijn voor een signeersessie van de door hem geïllustreerde versie van Nescio's bundel Mene Tekel. Het kan altijd gezellig druk zijn bij dit soort sessies dus plan voldoende tijd in als je gaat. Als je het boek al hebt dan kun je die meenemen, uiteraard zijn ze ook direct te koop in de winkel.
Die boekwinkel zelf is ook het bekijken waard, dus je zult je niet snel vervelen tijdens het wachten.

Lees ook de eerdere berichten op dit blog.

Joost opent stripafdeling nieuwe Scheltema op Rokin, Amsterdam

Boekhandel Scheltema in Amsterdam is verhuisd naar het Rokin nummer 9. Dat wordt vanaf donderdag 21 mei gevierd met een openingsweek. Op zaterdag 30 mei om 13.00 uur zal Joost de nieuwe stripafdeling openen met een verhaal in tekst en beelden, over de geschiedenis van het beeldverhaal.

De Canvasconnectie; op 17 mei met Joost Swarte

Joost bladert door het Canvascollectiealbum (© Canvas)

In de zevende reeks van de tv-documentaire serie de Canvasconnectie worden wederom een aantal kunstenaars geportretteerd. Het gaat om verschillende beroepen, van architecten en musici tot beeldend kunstenaars.

Op zondag 17 mei is de eer aan Joost, 20.35 op Canvas uiteraard. De herhaling kun je zien op maandag 18 mei om 17.35 of vrijdag 22 mei om 23.50.

Hier vind je het Canvasconnectie album met binnenkort, de week voor 17 mei, als het goed is ook de selectie van Joost uit dit album. De trailer voor 17 mei is hier al te zien.

Update 18-5-2015; En, hebben jullie het gezien? Kan vanmiddag en vrijdag ook nog dus. In Humo (gratis login) ook aandacht voor de uitzending in een apart interview met Joost.

Het eerste Scratches jaarmagazine verwacht in herfst 2015

De vorig jaar opgerichte uitgeverij Scratch heeft afgelopen zaterdag aangekondigd dit najaar met het eerste Scratches jaarmagazine uit te komen. Joost deed deze aankondiging in België op het nieuwe Klaxon Stripfestival in Antwerpen.
Eindredacteur Hansje Joustra werkt samen met Joost en vele anderen aan een 120 pagina's tellend magazine met een mix van Nederlands, Vlaamse en internationale tekenaars. Volgens het persbericht komt er een groot (ruim A4) formaat magazine met een inleg op comic formaat voor nieuw talent. Nog even afwachten dus.

Culinaire onderwerpen uitgelicht door Pluijm

Misschien heb je het destijds wel gezien, voor mij was deze nieuw (met dank aan YoopK). Een fragment uit de derde aflevering van Pluijm's eetbare wereld, opgenomen in het atelier bij Joost over de culinaire onderwerpen in veel van zijn tekeningen. Uiteraard komt Johannes van Dam als eerste voorbij, hun relatie gaat heel ver terug. Ook het patat creatie proces bij het Haarlemse Friethoes is een kleine strip op zich. Een zelfde verhaaltje zit in het portfolio La Cucina voor galerie Martel in Parijs. Deze hangt ook bij mij thuis, mooi ingelijst door Mark Keppel. Overigens zijn de andere fragmenten van deze serie ook leuk om te kijken. In de nieuwste aflevering 6 komt hetzelfde Friethoes ook voorbij.

Joost presenteert Mene Tekel op Opium TV, morgen 23 april

Naast de presentatie en toelichting van zijn nieuwe plaat/album door Boudewijn de Groot ook Joost die de door hem geïllustreerde versie van Mene Tekel zal toelichten. Op 23 april vanaf 21.10 bij Opium TV op avrotros, NPO 2

Update 23-4-2015; En, heb je het net gezien? Binnenkort terug te zien hier en nu vast de link naar de actie om een versie van Mene Tekel te winnen (ik zou het niet moeten doen natuurlijk want dan is de kans kleiner dat ik win ;-)

Hersenpan logo

Vandaag onthult, het nieuwe logo door Joost voor Hersenpan de Film. Het is/wordt een film van Seddle Productions dat is opgericht door de 18 jarige Simon Pruijn die in Haarlem op het Stedelijk Gymnasium zat. Je kunt de voorbereidingen voor de film volgen op Facebook